Era importància dera lengua occitana
Era lengua occitana ei ua des granes lengües istoriques d’Euròpa. Coneishuda coma era lengua des trobadors e des trobairitz, protagonizèc ena Edat Mejana ua autentica explosion literària que s’estenec des der Atlantic enquiara Mediterranèa e des des Aups enquiàs Pirenèus. Aué corbís un territòri de mès de 190.000 km² repartit entre França, Itàlia, Mónegue e era Val d’Aran, solet enclavament laguens der Estat espanhòl.
En Catalonha, er occitan recep eth nòm d’aranés e a un estatut singular: ei era lengua pròpria dera Val d’Aran e ei reconeishuda coma lengua oficiau en tota Catalonha des dera aprobacion de Estatut d’Autonomia de 2006. Posteriorament, era Lei 35/2010 despleguèc eth sòn règim d’oficialitat, includint era creacion d’ua autoritat academica pròpria.
Er aranés, aué, ei ua lengua viua que se parle, s’escriu e se transmet en dia a dia (ena escòla, es mieis de comunicacion, en encastre administratiu, en sector culturau…). Ei ua part inseparabla dera identitat aranesa e ei, ath còp, ua aportacion unica ara diversitat culturau e lingüistica de Catalonha e d’Euròpa.
Er Institut d’Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana
Er Institut d’Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana (IEA-AALO) ei era autoritat lingüistica der aranés. Fondat iniciaument coma organisme de recèrca sus eth territòri e era cultura araneses, en 2014 aqueric era condicion d’acadèmia a trauès deth Decrèt 12/2014 dera Generalitat de Catalonha. Des d’alavetz, ei era Acadèmia mès joena de Catalonha e era referéncia oficiau dera lengua occitana en Estat espanhòl.
Era Acadèmia seguís es principis dera Gramatica occitana de Loís Alibèrt, que fixe es bases comunes de tota era lengua, e trabalhe estretament damb d’autes institucions de recèrca occitana. Damb era sedença centrau en Vielha, er IEA-AALO a per mission era recèrca e era normativizacion dera lengua, atau coma er assessorament. Entre es sòns projèctes mès destacadi i a eth Diccionari Occitan Aranés (DOA) en linha, eth Recuelh de Memòria Orau dera Val d’Aran, eth Recuelh de Toponimia Menora dera Val d’Aran, era Istòria d’Aran o era prumèra traduccion aranesa de Dòn Quishòt.
La entrada Er Institut d’Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana aparece primero en Institut d’Estudis Aranesi.
